Nowy obraz Matejki w Zamku Królewskim

 
       
  • Jan Matejko, Głowa ostatniego pustelnika z Góry św. Bronisławy
  •  

Nieznany Matejko w Zamku Królewskim w Warszawie

Do stołecznej rezydencji królewskiej trafiło dzieło wyjątkowe – młodzieńczy obraz Jana Matejki Głowa ostatniego pustelnika z Góry św. Bronisławy. Portret zamyślonego eremity – świadectwo wrażliwości i talentu młodego artysty, a także cenny dokument epoki – można już podziwiać na ekspozycji. Towarzyszy on zamkowej kolekcji płócien mistrza, w której znajdują się monumentalne przedstawienia historyczne – Stefan Batory pod Pskowem, Rejtan – upadek Polski oraz Konstytucja 3 Maja 1791 r.

Wizerunek starca w popielatej sukmanie i z różańcem na piersi powstał w 1855 r., gdy Matejko miał zaledwie 17 lat. O wyjątkowości tego dzieła przesądza nie tylko wiek malarza, ale i kunszt wykonawczy oraz głębia psychologiczna postaci. Zamyślony mężczyzna stanowi malarski symbol gorliwej pobożności na ziemiach polskich w połowie XIX w. Jest to zarazem rzadkie świadectwo schyłkowego okresu pustelnictwa w pobliżu metropolii krakowskiej.

Przez 150 lat obraz znajdował się w rękach prywatnych właścicieli z Krakowa oraz Warszawy: został zakupiony przez wieloletniego sekretarza i asystenta Matejki, również malarza – Mariana Gorzkowskiego, a w latach 1929−1938 należał do kolekcji rodziny Macharskich. Dzięki negocjacjom z obecnym właścicielem w listopadzie  2019 r. portret został przekazany Zamkowi w depozyt. Muzeum planuje zakup tego wyjątkowego dzieła, które od 13 grudnia 2019 r. można oglądać na ekspozycji w jednym z tzw. Pokojów Matejkowskich. To właśnie tam podziwiać można wielkoformatowe prace artysty, wraz z cyklem olejnych szkiców Dzieje cywilizacji w Polsce składające się na wnikliwą narrację historiozoficzną malarza-dziejopisa. Sygnowany przez artystę portret pustelnika uzupełnia słynne dzieła o pełne zadumy, kameralne studium postaci, dotychczas znane jedynie specjalistom.

Plany związane z zakupem obrazu wpisują się w zamysł powiększania zamkowej kolekcji o wybitne dzieła sztuki. Zgodnie z tą ideą w 2018 r. pozyskaliśmy m.in. płótno Canaletta Widok Kapitolu z kościołem Santa Maria in Aracoeli, które powróciło do Zamku po 200 latach, a także Portret Jerzego Mniszcha z córką Elżbietą i Kiopkiem autorstwa Marcella Bacciarellego.

Z kolekcjonerskich ofert najwyższej klasy skorzystać możemy w dużej mierze dzięki wsparciu finansowemu Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Jan Matejko, Głowa ostatniego pustelnika z Góry św. Bronisławy

olej na płótnie, 51 x 39,5 cm